Zvërneci, VIP-at dhe presioni i turmës: A po shohim diçka më shumë se një protestë?

Prej ditësh, protesta për Zvërnecin ka dominuar debatet publike, rrjetet sociale dhe mediat. Një kauzë që në thelb lidhet me mbrojtjen e mjedisit dhe të një prej zonave më të njohura natyrore të vendit ka arritur të mobilizojë qytetarë, aktivistë, artistë dhe figura publike. Por ndërsa zhurma rritet, po lind edhe një pyetje tjetër: a po diskutojmë vetëm për Zvërnecin?

Vëmendja e madhe publike ka sjellë një fenomen interesant. Për herë të parë pas shumë kohësh, një pjesë e mirë e artistëve dhe personazheve publikë duket se po përballen me një presion të drejtpërdrejtë për të marrë pozicion. Nëse heshtin, kritikohen. Nëse nuk shfaqen në protestë, akuzohen. Nëse nuk publikojnë një reagim në rrjetet sociale, vendosen menjëherë në bankën e të akuzuarve.

Kjo krijon një realitet të ri, ku pjesëmarrja në një kauzë nuk perceptohet më vetëm si një zgjedhje personale apo qytetare, por shpesh si një detyrim publik. Në rrjetet sociale po vihet re një tendencë ku jo vetëm mbështetet kauza, por edhe gjykohen ata që nuk e mbështesin publikisht.

Dhe pikërisht këtu analiza bëhet më interesante.

Sepse paralelisht me debatin për mjedisin, duket sikur po aktivizohet edhe një ndjenjë e vjetër mosbesimi ndaj figurave publike. Një lloj zemërimi që ka ekzistuar prej kohësh ndaj VIP-ave, ndaj njerëzve të njohur, ndaj atyre që kanë arritur sukses apo kanë fituar ndikim publik.

Nuk është domosdoshmërisht urrejtje për atë që ata bëjnë. Shpesh duket si një pakënaqësi ndaj vetë faktit që ata ndodhen në atë pozicion. Në këtë kontekst, çdo kauzë e madhe kthehet në një test besnikërie. Nëse je i famshëm, duhet të provosh vazhdimisht se je në anën e duhur të historisë.

Por nëse e shohim më gjerë, lind një tjetër pyetje: pse pikërisht Zvërneci?

Shqipëria ka pasur gjatë viteve të fundit një sërë debatesh të forta publike. Nga zhvillimet në bregdetin e jugut, te diskutimet për Rrjollin, Paketa e Maleve, projektet në Palasë, tarifat në Rrugën e Kombit apo debatet e vazhdueshme për infrastrukturën dhe taksat që prekin drejtpërdrejt mijëra qytetarë. Megjithatë, asnjëra prej tyre nuk ka prodhuar të njëjtin nivel presioni social ndaj artistëve dhe figurave publike.

Kjo nuk do të thotë se kauza e Zvërnecit është më pak e rëndësishme. Përkundrazi. Por ngre pyetjen nëse kemi të bëjmë vetëm me mbrojtjen e një territori natyror apo edhe me një moment ku po kanalizohen pakënaqësi të ndryshme shoqërore.

Në një epokë ku rrjetet sociale funksionojnë si gjykatë publike, kufiri mes aktivizmit dhe presionit kolektiv bëhet gjithnjë e më i vështirë për t’u dalluar. Dhe kur një personazh publik gjendet përballë zgjedhjes “ose me ne, ose kundër nesh”, rrezikohet të humbasë vetë thelbi i debatit demokratik.

Ndoshta pyetja më e rëndësishme nuk është kush mori pjesë në protestë dhe kush jo. Ndoshta pyetja është pse disa kauza arrijnë të prodhojnë një energji të tillë kolektive, ndërsa të tjera, po aq të debatueshme dhe me ndikim të drejtpërdrejtë te qytetarët, kalojnë pothuajse në heshtje.

Sepse kur një protestë fillon të shërbejë si arenë për shumë beteja njëkohësisht – mjedisore, politike, sociale dhe kulturore – atëherë është e natyrshme të pyesësh nëse po flasim vetëm për kauzën, apo për diçka shumë më të madhe se ajo.